Veelgestelde vragen

Misschien denk je: pensioen? Dat komt later wel. Het lijkt ver weg en ingewikkeld. Gelukkig wordt in Nederland veel voor je geregeld.

Maar onthoud: het gaat om jouw geld, om jouw toekomst. Dat geld zit in pensioenfondsen. Zij beheren en beleggen het voor jou. De wet zegt dat ze dat netjes en veilig moeten doen. Zo kun jij later van je pensioen genieten.

Elke week gaat er ongeveer drie uur van je loon naar je pensioenfonds, als premie. Je werkgever legt daar nog eens hetzelfde bedrag of meer bij. Na jaren werken is dat een groot bedrag. Jouw ingelegde premie groeit bovendien doordat het pensioenfonds jouw geld belegt: het fonds stopt het geld in verschillende bedrijven. Daardoor wordt het bedrag meestal groter, en krijg je later meer pensioen dan je zelf hebt ingelegd.

Pensioenfondsen beheren niet alleen jouw geld, maar ook dat van miljoenen anderen. Dat is samen een enorme berg geld. Via investeringen in bedrijven hebben ze veel invloed op het beleid van de bedrijven. Ze moeten die invloed gebruiken in het belang van de deelnemers. Dat gaat niet alleen om geld, maar ook om de wereld waarin je later wilt leven.

Bedrijven bepalen hoe de wereld er uit ziet door wat ze doen en produceren. Daarom is het belangrijk dat pensioenfondsen goed nadenken waar ze in investeren.

Tussen 2021 en 2025 hebben verschillende pensioenfondsen besloten om minder of geen geld meer te steken in bedrijven die werken met olie, gas of kolen. Het gaat om de grote fondsen ABP, PFZW, PME en om de pensioenfondsen van de horeca&catering en van de huisartsen.

Bij deze besluiten speelde de mening van de deelnemers steeds een belangrijke rol.

Het is dus echt waar: jouw stem telt. Als deelnemer kun je invloed hebben op waar jouw pensioenfonds in investeert. En dat gaat dus niet alleen om je pensioen later, maar ook om de wereld waarin je nu en straks wilt leven.

‍Klimaatverandering gaat steeds sneller. Dat komt door steeds meer opwarming van de aarde, doordat we broeikasgassen blijven uitstoten. De gevolgen daarvan zien we steeds duidelijker: bosbranden, overstromingen, verlies van biodiversiteit. Klimaatverandering gaat ten koste van het milieu en onze gezondheid, èn gaat steeds meer geld kosten.

De meeste broeikasgassen komen van bedrijven die olie, gas en kolen winnen, verwerken of verkopen. Samen noemen we die bedrijven de ‘fossiele industrie’. Zij stoten CO2 en methaan uit, dat zijn broeikasgassen die de aarde steeds warmer maken. Bekende olie-, kolen- en gasbedrijven zijn Shell, BP, Chevron, ExxonMobil en Total Energy.

In 2015 maakten landen samen een afspraak: we willen de aarde niet meer dan 1,5 graden warmer laten worden. Dat staat in het Parijsakkoord. Ook onze pensioenfondsen steunen het Parijsakkoord. Helaas houden landen en bedrijven zich tot nu toe niet aan de afspraken, en blijft de productie èn het gebruik van fossiele brandstoffen zelfs stijgen.

‍De doelen van het Parijsakkoord zijn alleen te halen als olie-, kolen- en gasbedrijven nu echt veel minder gaan produceren. Ze moeten stoppen met het zoeken naar nieuwe olie- en gasvelden. Ook mogen er geen nieuwe kolencentrales meer komen.

‍Er is onderzoek gedaan naar de plannen van acht grote olie-, gas- en kolenbedrijven. Die plannen zijn bij lange na niet goed genoeg om de opwarming van de aarde te stoppen. En helaas hebben met name Shell, BP en Exxonmobile  hun groene plannen ook alweer teruggedraaid.

‍Deze fossiele bedrijven hebben al veel geld bij banken en investeerders geleend. Om naar nieuwe olie- en gasvelden te zoeken, of nieuwe kolencentrales te bouwen, moeten ze nog meer lenen. Mensen en bedrijven van wie ze dat geld lenen – de investeerders – hebben dus macht. Want als zij de bedrijven geen geld meer lenen, kunnen die bedrijven geen nieuwe projecten ondernemen.

‍Pensioenfondsen zijn belangrijke investeerders. Als deelnemers van pensioenfondsen willen we dat zij hun macht gebruiken, en van de bedrijven eisen: niet alleen mooie woorden, maar echte plannen. Ze moeten laten zien hoe ze zorgen voor minder CO2 uitstoot.

De bedrijven die het meest vervuilen, moeten het meest veranderen. Dat gaan ze niet uit zichzelf doen, daarvoor is druk nodig. Druk vanuit de investeerders, dus ook druk vanuit onze pensioenfondsen. ‍

Alleen zo kunnen we klimaatverandering stoppen.

‍

Wil je meer lezen?

‍Over fossiele brandstoffen, CO2 en het klimaat

‍Bart Verheggen schreef hierover een goed leesbaar boekje:  'Wat iedereen zou moeten weten over klimaatverandering'

‍Hoe zijn fossiele brandstoffen ontstaan?

‍KNMI - CO2 stijgt steeds sneller

‍KNMI - 2025: opwarming gaat steeds sneller

‍Welke gevolgen heeft klimaatverandering voor de toekomst? - Urgenda

‍Over wat olie- en gasbedrijven èn regeringen zouden moeten doen maar niet doen

‍De 5 hardnekkigste mythes over Shell ontkracht — Milieudefensie

‍Big Oil realiteitscheck: klimaatbeloften en plannen van acht internationale olie- en gasbedrijven schieten ernstig tekort

‍Big Oil onder druk om doelstellingen voor groene transitie te herijken

‍De Productiekloof - rapport 2025

‍ ‍ ‍

Als je op een link naar een Engelstalig artikel klikt, krijg je meestal meteen de optie om de tekst te vertalen.

‍ ‍‍‍

‍Investeren in bedrijven die olie, gas of kolen gebruiken is slecht voor het klimaat en voor mensen. Het is ook financieel niet verstandig. Sinds 2009 doen deze bedrijven het slechter op de beurs dan andere bedrijven. Deskundigen verwachten dat dit verschil nog groter wordt. Dat komt doordat duurzame energie steeds goedkoper wordt èn meer wordt gebruikt.  Ook nemen steeds meer landen maatregelen om minder broeikasgassen uit te stoten. Daardoor worden fossiele bedrijven minder aantrekkelijk.

‍Als je pensioen opbouwt, wil je zekerheid. Pensioenfondsen moeten genoeg geld hebben om jouw pensioen te betalen, zolang je leeft. Je wilt die jaren ook graag rustig doorbrengen, zonder hittegolven of zware stormen. Daarom is het verstandig om te stoppen met risicovolle investeringen in olie, gas en kolen.

‍Steeds meer pensioenfondsen kiezen ervoor om helemaal te stoppen met fossiele investeringen. In landen zoals Denemarken, Zweden, Amerika en Engeland zijn hier al veel voorbeelden van. En gelukkig ook in Nederland. De grote pensioenfondsen ABP, PFZW, PME, en ook de pensioenfondsen voor Horeca & Catering en voor Huisartsen zijn in de afgelopen jaren (bijna helemaal) gestopt met fossiele investeringen.

‍Helaas zijn er ook nog heel wat pensioenfondsen die nog niet zover zijn. Sommige hebben wel een deel van fossiel uitgesloten (denk aan het uitsluiten van vuile oliewinning, of bepaalde kolenmijnen), maar investeren dan nog wel in alle andere fossiele bedrijven.

We snappen dat een pensioenfonds niet alles in één keer kan veranderen. Maar we vragen wel om een duidelijk concreet doel, serieuze stappen en een einddatum.

‍Bijvoorbeeld:

• ‍Stop eerst met investeren in bedrijven die nieuwe kolenmijnen willen openen of nieuwe kolencentrales willen bouwen. Gebruik hiervoor de  Global Coal Exit List en sluit alle bedrijven op die lijst uit.

• ‍ Maak een plan waarin staat wanneer en waarom je stopt met investeren in olie- en gasbedrijven. Hiervoor kun je de  Global Oil & Gas Exit List gebruiken. Zo weten bedrijven en investeerders wat ze kunnen verwachten.

• ‍Vertel ons, de mensen die pensioen opbouwen, wat je bespreekt met fossiele bedrijven. Wat wil je bereiken? Wat heb je al bereikt? Wanneer stop je met praten en verkoop je de aandelen? En laat ook weten hoe je stemt op vergaderingen van aandeelhouders en waarom.‍ ‍

Een goed voorbeeld is PFZW. Dit pensioenfonds werkte met een strak, tweejarig stappenplan om te bepalen welke fossiele bedrijven mochten blijven en welke zouden worden verkocht. Het proces eindigde in februari 2024 met het afstoten van 97% van alle fossiele beleggingen.

‍ ‍‍ ‍

Wil je meer lezen?

Financiële risico's van klimaatverandering

Opwek duurzame energie wereldwijd goedkoper dan fossiel

‍Kwart van de energie die in 2024 door de EU werd gebruikt, kwam uit hernieuwbare energie

‍De helft van de wereld is voorbij een piek in fossiele energie

‍Mondiale investeringen in duurzame energie versnellen, terwijl fossiel voor het eerst in 4 jaar daal

Pensioenfondsen halen geld weg bij olie- en gasbedrijven

‍PFZW ging via engagement naar uitsluiten

‍ ‍

Als je op een link naar een Engelstalig artikel klikt, krijg je meestal meteen de optie om de tekst te vertalen.

‍ ‍

‍Vroeger was investeren in oliebedrijven zoals Shell heel verstandig. Veel mensen kochten aandelen van Shell en kregen elk jaar geld uitgekeerd (dividend). Ook pensioenfondsen belegden de premies van hun deelnemers in Shell en konden zo een mooi rendement behalen.

‍Maar dat is veranderd. Vroeger maakten olie- en gasbedrijven gemakkelijk winst. Maar nu zijn er veel twijfels over hun toekomst:

• ‍Is de prijs van olie en gas hoog genoeg om kosten van onderzoek, winning en transport te betalen?

• Kunnen oliebedrijven nog wel nieuwe olievelden openen, terwijl ze juist minder olie moeten oppompen om het klimaatakkoord van Parijs te halen?

• Komen er nieuwe wetten en regels die het moeilijker maken om fossiele zaken te doen?

• Wat gebeurt er met rechtszaken over vervuiling en corruptie? Krijgen bedrijven boetes voor of beperkingen aan hun olie- en gaswinning?

‍Beursanalisten maken zich zorgen. Olie- en gasbedrijven krijgen steeds vaker te maken met verplichtingen en beperkingen, vooral vanuit de Europese Unie. De Europese Unie maakt nieuwe groene wetten. Boetes zijn mogelijk als deze bedrijven zich niet aan de regels houden.

‍Er is iets dat bovendien vaak vergeten wordt: de “Carbon Bubble”. Dat betekent dat oliebedrijven de olie die nog in de grond zit meetellen als waarde van hun bedrijf. Maar die olie mag misschien nooit opgepompt worden, omdat dat slecht is voor het klimaat. En als we overstappen op duurzame energie, hebben we die olie ook niet meer nodig. Dan is die olie niets meer waard. In de financiële wereld noemen ze dat een “stranded asset”. Dat betekent: een investering die je niet meer kunt gebruiken en die dus waardeloos is geworden.

‍Onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen hebben gekeken of investeren in fossiele bedrijven nog wel slim is. Ze onderzochten 7.000 bedrijven mèt en zonder deze bedrijven over een periode van 40 jaar. Wat bleek? Een beleggingsportefeuille zonder klimaatvervuilende bedrijven presteert niet anders dan een portefeuille mèt deze bedrijven. De onderzoekers rekenden verschillende toekomstscenario’s door. In geen enkel scenario was investeren in fossiele bedrijven duidelijk beter.

‍Dus waarom zou je dan nog investeren in fossiele bedrijven? Je kunt ook zonder die bedrijven een goed rendement halen. Soms zelfs een beter rendement. En ondertussen help je mee aan een betere wereld en loop je minder risico.

‍Waar jij je geld in stopt, bepaalt welke bedrijven kunnen groeien. Jij hebt dus invloed met je keuzes.

‍ ‍ ‍

Wil je meer lezen?

‍Stranded assets: waardeloos geworden investeringe

Het rendement van fossielvrij beleggen

‍Mythe: duurzaam beleggen gaat ten koste van het rendement

‍Duurzaamheid gaat juist niet ten koste van beleggingsrendement

‍Het verkopen van olie- en gasaandelen verbetert investeringsrendementen

‍ ‍

Als je op een link naar een Engelstalig artikel klikt, krijg je meestal meteen de optie om de tekst te vertalen.

‍ ‍

‍Mijn pensioenfonds zegt dat ze niet stoppen met investeren in fossiele brandstoffen. Ze doen al genoeg aan de nieuwe economie via impactbeleggen. Is dat goed genoeg?

‍Eerst even: wat is impactbeleggen?

‍Impactbeleggen betekent geld investeren in groene technologie. Dat zijn bedrijven en producten die helpen om meetbaar minder fossiele brandstoffen te gebruiken. Of die andere problemen met duurzaamheid oplossen. Denk aan plantaardige eiwitten, elektrische fietsen of nieuwe bouwmaterialen. Dit zijn goede ideeën die steun verdienen omdat ze een onderdeel van de oplossing zijn.

‍Nieuwe technologie kan soms risico’s hebben. Toch vindt Groen Pensioen zulke investeringen belangrijk. Ze zorgen ervoor dat de duurzame economie kan groeien.

‍En is dat impactbeleggen dan genoeg?

Nee. Het grootste probleem is dat de echte oorzaak dan vergeten wordt. Zolang pensioenfondsen blijven investeren in fossiele brandstoffen, blijft het klimaatprobleem bestaan. Dan is het alsof je water blijft dweilen terwijl de kraan openstaat.

‍We moeten de kraan dichtdraaien. Dat betekent: stoppen met fossiele investeringen. Alleen dan kunnen we het klimaat leefbaar houden. En dat moet sneller gebeuren dan de economie nu doet. Pensioenfondsen hebben hierin een belangrijke rol.

‍Overigens: een fonds kan prima stoppen met fossiele investeringen èn dat geld gebruiken voor impactbeleggen. Dat is een goede combinatie.

‍ ‍‍ ‍

Wil je meer lezen?

Wat is impactbeleggen?

‍ABP begon in 2023 met impactbeleggen

‍Investeringen van pensioenfondsen kunnen renderende motor van brede welvaart worden

‍ ‍‍

‍Sommige mensen zeggen dat gas een schone brandstof is. De vlam kan inderdaad schoon branden, als je hem goed afstelt. Maar het winnen van gas gebeurt helemaal niet schoon.

‍De makkelijke gasvelden zijn leeg. Veel gas komt nu uit diepe lagen in de bodem. Dat gebeurt met vieze technieken, zoals het winnen van schaliegas met ‘fracken’. Het grootste nadeel van fracken is het gebruik van veel water uit lokale bronnen. Ook raken rivieren vervuild door deze methode om schaliegas uit de grond te halen. En net als in Groningen zien we dat gasbedrijven lang niet al die schade vergoeden.

‍Bovendien komt bij dit proces methaan in de lucht terecht. Methaan is een sterk broeikasgas, wel 120 keer sterker dan CO2. De uitstoot van methaan is de afgelopen 15 jaar flink gestegen. Dat maakt klimaatverandering nog erger.

‍Omdat onze eigen gasvelden leeg zijn, moet het gas van ver komen, vaak uit de VS. Dat is gas in vloeibare vorm: LNG, Liquefied Natural Gas, in het Nederlands: vloeibaar aardgas. LNG komt uit de VS per speciale LNG‑tankers naar Europa. Dat vervoer kost veel brandstof.

‍Tenslotte komt er ook CO2 vrij bij het opwekken van elektriciteit met aardgas.

‍Als je alles eerlijk meetelt, is gas dus géén schone brandstof. Het helpt ons niet vooruit, maar juist achteruit met het klimaat. Er is geen makkelijke tussenoplossing. We moeten snel stoppen met fossiele brandstoffen, ook met gas.

‍Er is nog een reden om te stoppen met gas. Gas maakt ons afhankelijk van leiders zoals Poetin en Trump. Gas is niet alleen slecht voor het klimaat, maar geeft deze leiders ook macht.

‍Dus: ‘vol gas’ maar vooral zònder gas de energietransitie in!

‍ ‍‍ ‍

Wil je meer lezen over de overgang van olie en gas naar groene energie?

‍Zo stappen we over naar groene energie

‍ ‍

‍Klimaatverandering, de opwarming van de aarde en het verlies van planten en dieren zijn grote problemen. Ze hebben gevolgen voor mensen over de hele wereld. Het kan voelen alsof je daar als individu weinig aan kunt doen.

‍In het Klimaatboek, initiatief van Greta Thunberg lees je in deel 5 wat de samenleving, de politiek en ook gewone mensen kunnen doen om in actie te komen.

Groen Pensioen vindt het belangrijk dat de geldstroom stopt naar bedrijven die fossiele brandstoffen winnen en gebruiken. Daarom willen wij dat pensioenfondsen niet langer in die bedrijven beleggen. Jouw pensioenfonds belegt met jouw geld. Als deelnemer kun je je pensioenfonds laten weten dat je een duurzamer pensioen wilt.

Wil je weten hoe je dat kunt doen? Op de website van Groen Pensioen  vind je voorbeelden en tips om zelf in actie te komen.

De Grootouders voor het Klimaat hebben een werkgroep ‘groen pensioen’. Deze werkgroep wil in gesprek gaan met pensioenfondsen om te zorgen voor een goed, effectief èn transparant klimaatbeleid.

‍Een mooi voorbeeld om in actie te komen uit het buitenland is wat 16 Deense jongerenorganisaties deden. Zij schreven een brief aan hun pensioenfondsen. In die brief vragen ze de fondsen om hun politieke invloed te gebruiken om de risico’s van klimaatverandering kleiner te maken. 

‍ ‍‍‍‍ ‍